TS. Đinh Đức Tiến - giảng viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, dựa theo yếu tố sản vật, đặc sản và phong tục của địa phương mà mâm cỗ tết Nguyên đán của người miền Nam có những nét đặc trưng riêng.
Mâm cỗ ngày Tết của người miền Nam cũng đa dạng, đầy đặn không kém mâm cỗ Tết ở miền Trung, miền Bắc.
Tuy nhiên, các món ăn ở miền Nam thường thiên về vị ngọt, trong đó không thể thiếu các món đặc trưng là món kho và thịt quay (do ảnh hưởng văn hóa của người Hoa).
Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ cho biết, những món ăn thường xuất hiện trên mâm cỗ ngày Tết ở miền Nam, gồm: thịt kho tàu, canh khổ qua, bánh tét, lạp xưởng… Những món ăn này có đủ vị chua, cay, mặn, ngọt...
Ngoài ra, mâm cỗ Tết ở miền Nam cũng thường được chuẩn bị tươm tất từ món chính đến món phụ, món nước đến món khô và không thể thiếu các món gỏi, món nhậu.
Đồng thời, các món đều được kết hợp hài hòa và cân bằng hương vị, đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng và không bị ngán.
Các món chính
Bánh tét: Biểu tượng của ẩm thực ngày Tết ở miền Nam, tượng trưng cho sự no ấm, đoàn viên. Món bánh này thường ăn kèm dưa món, củ kiệu.
Thịt kho hột vịt (thịt kho tàu): Món ăn đặc trưng của người miền Nam với miếng thịt hình vuông, quả trứng hình tròn tượng trưng cho trời đất trọn vẹn, đầy đủ.
Canh khổ qua nhồi thịt: Mang ý nghĩa mong muốn mọi chuyện “khổ” ở năm cũ sẽ “qua” nhanh trong năm mới.
Gà luộc: Thường bày cúng nguyên con (thường là gà trống buộc cánh tiên).
Các món ăn kèm
Củ kiệu tôm khô: Vị chua ngọt, cay nồng giúp chống ngán.
Dưa giá, dưa món: Các loại rau củ ngâm chua ngọt.
Chả giò (nem rán): Giòn rụm, tượng trưng cho sự ấm no.
Chả lụa, giò thủ: Món ăn quen thuộc, tiện lợi.
Lạp xưởng: Màu đỏ mang lại may mắn.
Ngoài các món đặc trưng, mâm cỗ ngày Tết cổ truyền ở miền Nam còn thường có các món lạ miệng như củ cải ngâm mắm hoặc nước tương, xôi vò, gỏi cuốn, các loại mứt…
Mâm cỗ Tết miền Nam chú trọng sự gần gũi, hương vị đậm đà và gửi gắm những mong ước bình dị về một năm mới an khang, thịnh vượng.
