Bên cạnh các loại thịt hay rau xanh, cá được đánh giá là nguồn dinh dưỡng quan trọng và không thể thiếu trong mâm cơm của các gia đình. Có nhiều loài cá không chỉ chế biến được thành nhiều món ăn ngon mà còn sở hữu hàm lượng dinh dưỡng cao, được ví von với nhiều biệt danh thú vị.
Sau đây là một ví dụ như thế - rô phi. Không chỉ quen thuộc trong bữa cơm Việt, cá rô phi (tilapia) còn được người Mỹ và nhiều quốc gia khác gọi vui là “gà dưới nước” (chicken of the water) – cách ví von xuất phát từ đặc tính rất giống thịt gà: giá rẻ, dễ nuôi, dễ nấu và có mặt quanh năm.
Ảnh minh họa
Theo trang Healthline, 100 gram cá rô phi chín chứa 26 gram protein, 2,7 gram chất béo và chỉ khoảng 128 kcal, là nguồn đạm lành mạnh nhưng ít năng lượng. Loài cá này còn cung cấp phốt pho, kali, selen và vitamin B12, giúp hỗ trợ xương, cơ và hệ miễn dịch. Trang Verywell Health nhận định cá rô phi “là lựa chọn lý tưởng cho người cần bổ sung protein mà vẫn kiểm soát lượng chất béo”. Tuy nhiên, do hàm lượng omega-3 thấp hơn cá hồi, các chuyên gia khuyến nghị nên kết hợp thêm các loại cá béo khác để cân bằng dinh dưỡng.
Với nguồn dưỡng chất phong phú, giá thành hợp lý và khả năng nuôi trồng quanh năm, cá rô phi đã trở thành loại thực phẩm “bình dân quốc tế” – vừa là món quen của người Việt, vừa là một trong những loài cá được tiêu thụ nhiều nhất tại Mỹ.
Cá rô phi – món “quốc dân” ở chợ Việt
Tại Việt Nam, cá rô phi xuất hiện ở hầu hết các khu chợ, từ miền Bắc đến miền Tây Nam Bộ. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), hiện cả nước có hơn 40.000 ha nuôi chuyên canh và 300.000 ha nuôi ghép cá rô phi, với tổng sản lượng xấp xỉ 316.000 tấn mỗi năm.
Các vùng nuôi trọng điểm tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long (An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ) và miền Bắc (Hòa Bình, Bắc Giang, Hưng Yên, Hải Dương). Báo Dân Việt cho biết, người dân thường gọi đây là loài cá “dễ nuôi, mau lớn, ăn phàm”, chỉ mất khoảng 5–6 tháng là có thể thu hoạch. Nhờ đó, cá rô phi được bán quanh năm tại chợ Việt, không phụ thuộc vào mùa vụ.
Ảnh Tạp chí Thủy Sản
Giá bán lẻ hiện dao động 40.000–60.000 đồng/kg, loại phi lê hoặc cá chọn lọc có thể đạt 80.000–90.000 đồng/kg. Với thịt trắng, ít xương, vị ngọt nhẹ và dễ chế biến, cá rô phi trở thành nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn gia đình: rô phi chiên giòn, nướng giấy bạc, kho tộ, sốt cà chua hay canh chua kiểu miền Tây.
Người Mỹ “mê” cá rô phi vì rẻ, bổ, có quanh năm
Không chỉ phổ biến trong nước, cá rô phi còn là một trong năm loại hải sản được tiêu thụ nhiều nhất tại Mỹ, chỉ xếp sau tôm và cá hồi. Theo NOAA Fisheries (Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Hoa Kỳ), mỗi năm Mỹ nhập khẩu hơn 200.000 tấn cá rô phi, trị giá khoảng 500–600 triệu USD, chủ yếu từ Trung Quốc, Indonesia, Honduras và Việt Nam.
Trang SeafoodSource mô tả: “Tilapia is available year-round in the U.S. market, mostly as frozen fillets, ensuring a consistent supply for retailers and restaurants”. (Cá rô phi có mặt quanh năm tại thị trường Mỹ, chủ yếu dưới dạng phi lê đông lạnh, đảm bảo nguồn cung ổn định cho các siêu thị và nhà hàng).
Ảnh VASEP
Nhờ điều kiện nuôi trồng công nghiệp ở các quốc gia nhiệt đới, cá rô phi được xuất khẩu theo container liên tục quanh năm, giúp người tiêu dùng Mỹ dễ dàng mua tại các chuỗi lớn như Walmart, Costco hay Kroger. Giá của cá rô phi chỉ bằng một phần ba cá hồi, trong khi vẫn giàu protein và ít béo, khiến nó trở thành lựa chọn kinh tế cho các gia đình.
Trên bàn ăn Mỹ, các món tilapia nướng lò, rán chảo, hay áp chảo với chanh tươi và rau thơm rất được ưa chuộng nhờ hương vị nhẹ, dễ kết hợp cùng gia vị địa phương. Dưới đây cũng là gợi ý 3 món ngon làm từ cá rô phi gia đình nào cũng có thể thực hiện tại nhà.
1. Cá rô phi kho tộ
2. Cá rô phi chiên giòn sốt chanh tỏi
3. Canh chua cá rô phi
