Trong cuộc đời gần trăm năm, NSND Phùng Há đã đi tiên phong, dành hơn 80 năm xây dựng nền nghệ thuật cải lương Việt Nam.
Dù tiếng tăm lẫy lừng, bà lại dành phần lớn tài sản làm từ thiện, góp công lớn vào 2 công trình để đời là Chùa Nghệ sĩ (phường Thông Tây Hội, TPHCM) và Khu dưỡng lão nghệ sĩ (Quận 8 cũ, nay không còn); dẫn đến việc có những giai đoạn phải ở nhờ nhà người khác.
Sau năm 1975, Phùng Há vì cần tiền mà bán căn nhà kỷ niệm của con gái, ở nhờ nhà người bạn thân cùng xóm. Mấy năm sau, người bạn này xuất ngoại bán lại căn nhà cho bà.
Vài năm tiếp tục, vì áp lực kinh tế, bà tiếp tục bán căn nhà này, dọn vào Chùa Nghệ sĩ sống. Người quen nói nữ NSND nhiều bệnh tật không nên sống ở nơi không khí và nguồn nước độc hại, trong khi số tiền bán nhà đủ mua 1 căn nhà nhỏ.
Dù vậy, Phùng Há quyết tâm dọn vào đây để sống cạnh các đồng nghiệp một thời. Từ căn phòng 4m2, bà xin ban quản trị chùa phá dỡ, bỏ ra 18 lượng vàng xây một căn nhà nhỏ.
Sau khi qua đời vào năm 2009, Phùng Há để lại căn nhà này cho cháu họ là bà Nguyễn Thị Bích Qua (sinh năm 1962, cháu ngoại của chị ruột bà - PV). Bà Qua và 2 con gái sinh sống tại đây đến nay.
Ngoài ra, sau khi trích một phần tiền bán căn nhà ở đường Trần Hưng Đạo xây nhà trong Chùa Nghệ sĩ, phần còn lại khoảng 700 triệu đồng được Hội đồng gia tộc gửi vào ngân hàng hàng chục năm nay.
Hội đồng gia tộc ngày trước có ông bầu Xuân, NSƯT Nam Hùng, đạo diễn Huỳnh Nga... nay chỉ còn nghệ sĩ Tô Kim Hồng (vợ cố NSƯT Nam Hùng - con nuôi Phùng Há) và bà Bích Qua.
Mỗi năm, hai người lấy tiền lãi lo hương khói, sửa sang mộ hoặc giữ gìn nhà tư liệu của Phùng Há.
Tại thời điểm NSND Phùng Há qua đời, số tiền 700 triệu đồng có giá trị rất lớn. Tuy nhiên, do lạm phát kéo dài, giá trị thực của khoản tiền này đã giảm đáng kể theo thời gian.
Trước câu hỏi về vấn đề này, bà Bích Qua nói mục tiêu của họ là "gìn giữ, không làm sứt mẻ đồng nào của bà ngoại Bảy".
Điều bà lo nhất là mình và nghệ sĩ Tô Kim Hồng đều đã lớn tuổi, bệnh tật ít nhiều. Bà mong khi mất, các con sẽ thay mình tiếp quản khoản tiền này của bà cố.
Chia sẻ thêm về công việc trông coi hoạt động gửi giữ xe ở chùa, bà Bích Qua nói chưa bao giờ thấy mặc cảm. Bà và con cháu đều được NSND Phùng Há dạy dỗ cẩn trọng, không ai có tính cách tham lam, đố kỵ.
Bà Qua cũng chưa từng ngại việc nhận là cháu NSND Phùng Há, thậm chí "vinh dự không kể hết khi là cháu của một nghệ sĩ lừng lẫy, bác ái".
Mi Lê
