Sự xói mòn bờ biển nghiêm trọng do bão Kalmaegi gây ra đã làm lộ một xác tàu cổ đắm hàng thế kỷ ở Việt Nam, mở ra một cơ hội hiếm hoi để trục vớt hiện vật mà các chuyên gia cho rằng có thể là một phát hiện có ý nghĩa lịch sử.
Được phát hiện lần đầu vào năm 2023 ngoài khơi Hội An, con tàu dài 17 mét - với thân tàu bằng gỗ đã tồn tại hàng trăm năm dưới biển động gần như hoàn toàn nguyên vẹn - đã bị chìm trở lại trước khi chính quyền có thể trục vớt.
ẢNH: QUỐC VIỆT
Các chuyên gia vẫn chưa xác định được niên đại của xác tàu đắm, nhưng những phát hiện ban đầu cho thấy nó được đóng từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 16 - khi Hội An, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, là trung tâm của một khu vực giao thương tơ lụa, gốm sứ và gia vị thịnh vượng.
"Chúng tôi hiện đang chuẩn bị xin giấy phép khai quật khẩn cấp", ông Phạm Phú Ngọc, giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An, cho biết với AFP hôm thứ hai sau khi xác tàu đắm nổi lên sau cơn bão Kalmaegi tuần trước.
"Việc phát hiện ra con tàu cổ này là bằng chứng rõ ràng về vai trò lịch sử quan trọng của Hội An trong thương mại khu vực", ông nói, đồng thời cho biết thêm rằng lần này nhiều bộ phận của con tàu đã được phát hiện, "có thể cung cấp cho chúng tôi thêm thông tin".
Một nhóm chuyên gia từ Trung tâm Bảo tồn Hội An, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh và một bảo tàng địa phương đã khảo sát xác tàu đắm vào năm ngoái.
ẢNH: MẠNH CƯỜNG
Ngoài ước tính sơ bộ về tuổi, họ còn phát hiện con tàu được làm từ "gỗ bền và có độ chắc chắn cao" và được gia cố bằng vật liệu chống thấm để bịt kín các mối nối.
"Cấu trúc của con tàu cho thấy nó có khả năng thực hiện các chuyến đi xa, có thể được sử dụng cho thương mại hàng hải hoặc hoạt động hải quân", Trung tâm Hội An cho biết trong một tuyên bố trước đó.
Hiện vật này có nguy cơ "xuống cấp nghiêm trọng nếu không có các biện pháp bảo tồn ngay lập tức", do tình trạng xói mòn bờ biển nghiêm trọng và con tàu thường xuyên phải chịu điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Xác tàu đắm vẫn có thể nhìn thấy rõ ràng vào thứ hai, với nhiều người tụ tập trên bãi biển để chiêm ngưỡng bộ khung xương nổi bật của nó.
Tại cuộc họp bàn phương án xử lý ngày 11.11, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa thế giới Hội An đã đề xuất khai quật khẩn cấp bằng phương pháp "khai quật ướt". Cụ thể, dùng máy bơm hút cát, nước ra bên ngoài kết hợp với hệ thống chắn nước bảo vệ di vật trong quá trình làm việc. Việc khai quật sẽ chia hai giai đoạn. Giai đoạn 1 là khai quật khẩn cấp, giai đoạn 2 sẽ triển khai các phương án bảo quản cấp thiết. Tổng kinh phí được đề xuất khoảng 5 tỉ đồng (2,5 tỉ cho di dời và khai quật khẩn cấp; 2,5 tỉ đồng cho bảo quản cấp thiết).
