Chương trình Ước vọng mùa xuân, mừng sinh nhật tuổi 96 của nhạc sĩ Phạm Tuyên - tròn 8 con giáp Tỵ (ông sinh ngày 12/1/1930) - được tổ chức tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Hà Nội.
Nhiều thế hệ nghệ sĩ và khán giả cùng hội tụ, lắng nghe và bước qua thế giới âm nhạc đa sắc, giàu ký ức của người nhạc sĩ đã dành trọn đời sáng tác cho nhân dân.
Từ những ca khúc thiếu nhi trong trẻo như Tiến lên đoàn viên, Tự hào là em các anh, Hát dưới trời Hà Nội, Ngày hội bên hồ Gươm, Tiếng chuông và ngọn cờ, Cánh én tuổi thơ, Chiếc đèn ông sao… đến mảng trữ tình và chuyển ngữ với Gửi nắng cho em, Khúc hát ru của người mẹ trẻ, Một lời yêu hay các ca khúc nước ngoài quen thuộc qua lời Việt như Khát vọng mùa xuân, Mặt trời của tôi, Ở trường cô dạy em thế, Kachiusa, Thời thanh niên sôi nổi. Những giai điệu ấy vang lên như dòng ký ức nối dài qua nhiều thế hệ.
Trong không gian ấm cúng của buổi tiệc sinh nhật lần thứ 96, nhạc sĩ Phạm Tuyên nhiều lần xúc động đến rơi nước mắt, thỉnh thoảng mấp máy môi hát theo những giai điệu quen thuộc trên sân khấu.
Nhạc sĩ Phạm Tuyên hạnh phúc đón tuổi 96 trong vòng tay của người hâm mộ.
Tuổi 96 đáng nhớ của nhạc sĩ Phạm Tuyên
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Phạm Hồng Tuyến - con gái nhạc sĩ Phạm Tuyên - cho biết, 1 tuần trước khi chương trình diễn ra, chị đã dặn bố giữ gìn sức khỏe để chuẩn bị đón tuổi mới.
Nghe vậy, ông chỉ cười hạnh phúc nhưng không biết con gái sẽ “bày trò” gì.
Bởi vốn dĩ mỗi dịp đến sinh nhật bố, chị Tuyến đều chuẩn bị những bất ngờ nho nhỏ - khi thì một người bạn cũ ghé thăm, lúc là món đồ gắn với ký ức hay món ăn đúng vị ông yêu thích.
Năm nay, món quà ấy càng trở nên đặc biệt hơn với Ước vọng mùa xuân. Chị Tuyến nói, ý tưởng chương trình bắt nguồn từ sáng kiến của nhóm các nghệ sĩ thuộc thế hệ Bông hoa nhỏ như Linh Hương, Vân Ngọc… của Đài Tiếng nói Việt Nam.
“Tôi nghĩ, nếu có thể làm được điều gì cho bố khi ông đang sống và còn khỏe mạnh, thì đó mới là điều ý nghĩa nhất. Bởi đến khi ông đi xa, mọi sự tri ân dù đầy đủ đến đâu cũng chỉ còn là muộn màng.
Có lúc tôi tự hỏi mình có tham quá không, nhưng vì chẳng thể nói trước điều gì nên cứ làm, cứ trân trọng từng phút giây ông còn hiện diện bên con cháu và khán giả”, con gái nhạc sĩ bộc bạch.
Theo chị Tuyến, ban đầu, gia đình dự định chỉ tổ chức một buổi gặp mặt nhỏ, ấm cúng dành cho những người thân quen.
Thế nhưng, không ngờ rất nhiều khán giả dù không có thiệp mời vẫn rủ nhau tìm đến, khiến không gian nghệ thuật của Nhà xuất bản Hội Nhà văn ngày 11/1 trở nên đông "đột biến" trong bầu không khí xúc động khó tả.
Ở tuổi gần 100, sức khỏe của nhạc sĩ Phạm Tuyên đã suy giảm đáng kể. Thị lực ông kém đi, đôi khi xuất hiện những biểu hiện lẫn lộn giữa hiện tại và những miền ký ức xa xôi.
Gần đây, đôi chân nhạc sĩ cũng đã yếu, mỗi khi đứng dậy hay di chuyển đều cần người dìu đỡ. Thế nhưng, vượt lên trên những hạn chế của tuổi tác, tình yêu âm nhạc và lòng hiếu khách của nhạc sĩ Phạm Tuyên vẫn luôn mãnh liệt.
Nhạc sĩ Phạm Tuyên xúc động trước tình cảm của khán giả, người hâm mộ dành cho mình.
Giữa cái rét của mùa đông Hà Nội, gia đình từng không khỏi lo lắng cho sức khỏe của ông. Nhưng may mắn, đúng ngày diễn ra chương trình, thời tiết bỗng ấm áp hơn, giúp nhạc sĩ có thể đến dự theo đúng kế hoạch.
Chị Phạm Hồng Tuyến xúc động nhớ lại khoảnh khắc bố mình nói: “Phải đi chứ, cái Tuyến nó đã làm như thế thì phải đi”, và chia sẻ rằng, cứ mỗi lần được hỏi "có đi được không", ông lại tươi tỉnh hẳn lên.
Có mặt tại buổi lễ, nhạc sĩ Phạm Tuyên xúc động đến rơi nước mắt trước tình cảm nồng hậu của khán giả.
Fan (người hâm mộ) nhạc sĩ Phạm Tuyên hôm nay không chỉ là những cựu đội viên thiếu nhi từng lớn lên cùng Tự hào là em các anh, mà còn có cả các em nhỏ bây giờ say sưa hát Chú voi con ở Bản Đôn.
Ông ngồi chăm chú theo dõi trọn vẹn chương trình - một điều đặc biệt so với thể trạng hiện tại. Thỉnh thoảng, nhạc sĩ mỉm cười, vỗ tay hoặc nhấp môi khe khẽ khi những giai điệu quen thuộc vang lên.
Theo chị Phạm Hồng Tuyến, tình cảm nồng hậu của công chúng dành cho bố mình càng cho thấy ông đúng nghĩa là một “nhạc sĩ của nhân dân”.
Ở tuổi gần 100, nhạc sĩ Phạm Tuyên vẫn chăm chú nghe trọn vẹn chương trình.
Dù sức khỏe hạn chế, khi con gái ngỏ ý muốn ông gửi đôi lời tới khán giả, nhạc sĩ Phạm Tuyên vẫn xúc động chia sẻ: “Tôi rất cảm động vì ở tuổi này rồi mà vẫn được mọi người nhớ đến. Cảm ơn”.
Chị Hồng Tuyến chia sẻ thêm, những năm gần đây (đặc biệt là năm 2025), sức hút của nhạc sĩ Phạm Tuyên trên mạng xã hội tăng "đột biến" với gần 40.000 người theo dõi ở trang Fanpage cá nhân.
Một chi tiết thú vị là có tới 60-70% người theo dõi là nam giới - con số minh chứng cho tầm ảnh hưởng sâu rộng của ông qua nhiều thế hệ.
Cũng trong dịp này, nhà báo Phạm Hồng Tuyến lần đầu chia sẻ về một dự án dài hơi mà chị đang âm thầm thực hiện nhằm lưu giữ và hệ thống hóa di sản âm nhạc của bố.
Đó là việc xuất bản một tổng tập gần 700 tác phẩm của nhạc sĩ Phạm Tuyên, không chỉ gồm bản nhạc chuẩn xác mà còn kèm theo hồi ký, ảnh tư liệu và những câu chuyện được tái dựng từ chính các tác phẩm âm nhạc.
“Trong mỗi bản nhạc của bố tôi đều có rất nhiều thông tin, và tôi dùng chính những thông tin ấy để viết lại cuộc đời ông”, chị nói. Đồng thời chị Tuyến cho biết, nhà thơ Trần Đăng Khoa đang đồng hành và đánh giá cao cách tiếp cận này.
Nhạc sĩ thổi nến đón tuổi mới trong vòng tay yêu thương của nghệ sĩ, khán giả.
Nhạc sĩ Phạm Tuyên và những chuyện lần đầu mới kể
NSƯT Hồng Kỳ - một trong những nghệ sĩ từng được nhạc sĩ Phạm Tuyên trực tiếp rèn giũa từ thuở thiếu thời - không giấu được niềm xúc động và tự hào.
Ông nhớ lại những năm tháng chiến tranh ác liệt, khi mới 10 tuổi đã được đứng trong dàn nhạc lớn của Đài Tiếng nói Việt Nam, cất cao “tiếng hát át tiếng bom” trong những ca khúc cổ vũ tinh thần thời chiến.
Nhắc về Tự hào là em các anh, NSƯT Hồng Kỳ cho biết ông gặp nhạc sĩ Phạm Tuyên ngay sau Tết Mậu Thân 1968, khi bài hát ra đời và nhanh chóng lan tỏa khí thế hào hùng.
“Chú Tuyên chỉ dạy chúng tôi hai lần là thuộc, bởi ông đã truyền được ngọn lửa nhiệt huyết vào tâm hồn non trẻ của chúng tôi khi ấy”, ông chia sẻ, đồng thời đánh giá âm nhạc Phạm Tuyên “hùng tráng, trong sáng, rất trẻ thơ nhưng có sức cổ vũ lớn”.
Ở tuổi 70, đứng trước người thầy của mình, NSƯT Hồng Kỳ vẫn cảm nhận rõ sức lay động từ những ca từ quen thuộc. Theo ông, âm nhạc Phạm Tuyên không chỉ là nghệ thuật mà còn là nhịp đập của đất nước qua từng giai đoạn lịch sử.
“Nếu ngày xưa tôi hát theo bước chân giải phóng, thì hôm nay tôi hát bằng sự biết ơn, coi mình như một nốt nhạc nhỏ trong bức tranh âm nhạc rộng lớn mà nhạc sĩ Phạm Tuyên đã dành trọn cho nhân dân”, NSƯT Hồng Kỳ bày tỏ.
Tuổi 96 đáng nhớ của nhạc sĩ Phạm Tuyên.
Nhà văn Lê Phương Liên chia sẻ một câu chuyện ít người biết về nhạc sĩ Phạm Tuyên đặc biệt gắn với dấu mốc quan trọng của Nhà xuất bản Kim Đồng.
Bà nhắc lại mùa hè năm 1993, khi bộ truyện Doraemon lần đầu tiên đến với trẻ em Việt Nam, chính nhạc sĩ Phạm Tuyên là người viết lời Việt cho các ca khúc nhạc phim, góp phần tạo nên bản nhạc hiệu quen thuộc vang lên trên chương trình Bông hoa nhỏ.
“Những giai điệu ấy đã giúp Doraemon trở thành một người bạn thân thiết của trẻ em Việt Nam, và đó là đóng góp mang dấu ấn lịch sử mà Nhà xuất bản Kim Đồng không bao giờ quên”, bà xúc động nói.
Theo nhà văn Lê Phương Liên, từ rất sớm, nhạc sĩ Phạm Tuyên đã gieo vào tuổi thơ Việt Nam những hình dung đầu tiên về trí tuệ, ước mơ và niềm vui sống bằng âm nhạc giản dị mà sâu sắc.
Một chi tiết thú vị khác được con gái nhạc sĩ Phạm Tuyên lần đầu tiết lộ là khả năng chuyển ngữ các ca khúc Nga nổi tiếng của ông thực chất không đến từ việc thông thạo tiếng Nga.
Dù để lại dấu ấn sâu đậm với những bài hát như Kachiusa, Nụ cười, Ở trường cô dạy em thế, Thời thanh niên sôi nổi, Theo cánh đu bay… nhạc sĩ Phạm Tuyên chỉ sử dụng thành thạo tiếng Pháp và tiếng Trung.
Theo chị Phạm Hồng Tuyến, chị là người dịch nghĩa thô các ca khúc tiếng Nga sang tiếng Việt, còn phần “thổi hồn” để lời ca trở nên mềm mại, bay bổng và chạm tới cảm xúc người nghe chính là tài năng sáng tạo của bố mình.
Ảnh: Hương Hồ, Gia đình cung cấp
