Tối 20/2 (tức đêm mùng 4 Tết Nguyên đán), tại tổ dân phố Xuân Ổ A (tên nôm là làng Ó), phường Võ Cường (Bắc Ninh) đã diễn ra phiên chợ âm dương - một sinh hoạt văn hóa tâm linh huyền bí và độc đáo. Đây là phiên chợ chỉ họp duy nhất 1 lần trong năm, bắt đầu từ chạng vạng tối mùng 4 và kéo dài đến rạng sáng mùng 5 Tết.
Theo truyền tích, chợ âm dương làng Ó có từ năm Nhâm Dần 43 sau Công nguyên, gắn với cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống quân Hán xâm lược. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, phiên chợ được lưu truyền như một cuộc hội ngộ giữa cõi âm và cõi dương, mang đậm giá trị nhân văn. Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ còn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, cách ứng xử nghĩa tình của người đang sống với người đã khuất, trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, gửi gắm ước nguyện đoàn tụ, bình an trong năm mới.
Sau hàng trăm năm mai một, đến năm 2022, phiên chợ âm dương được phục dựng. Đây được xem là nỗ lực giàu tâm huyết của chính quyền và nhân dân địa phương nhằm bảo tồn, phát huy một nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc – Bắc Ninh, đồng thời đáp ứng mong mỏi của cộng đồng. Qua 5 năm phục dựng, phiên chợ đã nhận được nhiều tín hiệu tích cực, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương đến tham dự.
Đầu xuân đi chợ âm dương không chỉ để “mua may, bán rủi” mà còn là dịp để mỗi người tìm về sự thanh thản trong tâm hồn, an ủi, động viên nhau trút bỏ muộn phiền, hướng tới 1 năm mới an lành. Năm nay, phiên chợ diễn ra ngay sau lễ cầu siêu mong quốc thái dân an của người dân địa phương. Tiếp đó là lễ tuyên văn khai chợ cùng các hoạt động trải nghiệm, trao đổi hàng hóa theo nghi thức xưa.
Hàng hóa bày bán tại chợ chủ yếu là đèn hương, vàng mã để gửi đến người đã khuất cùng các vật phẩm như rượu, trầu cau, muối, bật lửa, hoa, cây, hạt giống và nhiều loại hoa quả như gấc, cà chua, đu đủ, cà rốt… Không gian chợ được thắp sáng bằng đèn dầu hoặc nến, hạn chế tối đa ánh sáng điện, tạo nên khung cảnh huyền ảo, linh thiêng. Người mua không mặc cả, người bán không ra giá, tất cả diễn ra trong sự tự giác và tôn trọng lẫn nhau.
Đặc biệt, một mặt hàng được nhiều người tìm mua là gà đen. Theo quan niệm dân gian, ai mua được gà đen tại chợ âm dương làng Ó sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới. Năm nay, hơn 300 con gà đen đã được bán hết trước khi trời sáng.
Giữa nhịp sống hiện đại, phiên chợ âm dương làng Ó vẫn giữ được nét linh thiêng, trầm mặc, trở thành điểm hẹn văn hóa đầu xuân, nơi con người tìm về cội nguồn và gửi gắm những ước vọng tốt đẹp cho một năm mới an lành.
