Nghệ sĩ Thanh Ngoan - nguyên Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam, nơi nghệ sĩ Hải Điệp công tác nhiều năm - cho biết ông mất hôm 26/1 vì tuổi cao, sức yếu. Lễ viếng ông diễn ra chiều 27/1, nghệ sĩ được an táng tại quê nhà ở Diên Hà, Hưng Yên (Thái Bình cũ). Ông có bốn người con, không ai theo nghiệp của bố.
Theo NSND Lê Tuấn Cường - Phó giám đốc Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam, ông Hải Điệp có chuyên môn cao, sống hiền lành, tình cảm, được thế hệ sau quý trọng. Năm 1990, nghệ sĩ làm trưởng đoàn của anh tại Nhà hát Chèo Việt Nam (nay là Nhà hát Sân khấu Truyền thống Quốc gia Việt Nam), hai người có nhiều kỷ niệm đi diễn khi đất nước vừa trải qua thời bao cấp khó khăn. Có dịp gặp gỡ, anh trao đổi với nghệ sĩ về nghề. Vài năm nay, ông bị lẫn do tuổi già, không còn nhớ những đồng nghiệp xưa.
Nghệ sĩ Hải Điệp trong phim "Chuyện nhà Mộc". Ảnh: Tư liệu
Đạo diễn Trần Lực quen nghệ sĩ Hải Điệp từ khi còn nhỏ, vì cùng sống trong khu tập thể của đoàn chèo. Năm 1998, khi anh đau đầu vì tìm mãi không ra người đóng ông Mộc trong Chuyện nhà Mộc, bố anh, nghệ sĩ Trần Bảng, gợi ý: "Vào mời chú Hải Điệp chứ ai". Buổi đầu quay, nghệ sĩ chưa quen cách đóng phim, vẫn diễn theo lối chèo. Sau đó, đạo diễn Trần Lực góp ý: "Nãy chú vẫn diễn theo lối ước lệ của sân khấu. Đóng phim thì cần chân thực, đời hơn". Nghe vậy, nghệ sĩ đứng lên diễn thử.
"Chú rất nhanh nhạy, lập tức nắm bắt được vấn đề và nói: 'Thế mà anh không nói với tôi từ đầu. Thế này thì dễ", Trần Lực nhớ lại. Trong ký ức của anh, nghệ sĩ Hải Điệp là người nông dân thứ thiệt, thuần hậu, chất phác. Trên sân khấu, ông sống hết mình với đam mê, là diễn viên hề chèo đại tài.
Những năm qua, nghệ sĩ không còn hoạt động nghệ thuật. Lần gần nhất ông xuất hiện trên truyền hình là năm 2015, cùng dàn diễn viên phim Chuyện nhà Mộc.
Ông sinh năm 1942 ở Thái Bình, mảnh đất của nghệ thuật chèo. Năm 17 tuổi, ông được nhận về công tác ở Đoàn chèo Tổng cục Chính trị. Không được học qua trường lớp, ông vừa học vừa làm, được các nghệ nhân của đoàn trực tiếp truyền nghề. Khi đoàn sáp nhập thành Nhà hát Chèo Việt Nam, ông chuyển công tác và gắn bó cho đến khi nghỉ hưu. Từ những vai diễn đầu tiên như Mối tình Điện Biên, Cuộc đời chị Tâm, Quan Âm Thị Kính, nghệ sĩ đã được khán giả biết đến với lối diễn chân quê, mộc mạc, dễ đi vào lòng người, đặc biệt là các vai hề.
Suốt đời gắn bó với nghệ thuật chèo nhưng ông lại được khán giả nhớ đến qua các phim truyền hình, nổi bật nhất là Chuyện nhà Mộc (1998). Nghệ sĩ đã thể hiện sinh động một ông bố yêu thương con hết mực. Không muốn con gái tiếp tục cảnh làm nông vất vả, ông quyết tâm đưa con lên thành phố luyện thi đại học, gặp không ít cảnh dở khóc dở cười. Vai diễn thành công ngoài sức tưởng tượng của ông.
Ca khúc "Cô Tấm ngày nay" trong phim "Chuyện nhà Mộc". Video: YouTube Mrnhacphim
Nghệ sĩ còn tham gia hơn 20 phim, chủ yếu là các vai hài, vui nhộn trong Bụi vàng, Hai Bình làm thủy điện. Có duyên với màn ảnh nhưng với ông, chèo vẫn là tình yêu và mục đích sống. "Chú yêu nghề, một đời hết mực đau đáu với nghệ thuật chèo", nghệ sĩ Thanh Ngoan nói.
