Công dụng của rau dớn đối với sức khỏe
Theo y học cổ truyền
Theo quan niệm y học cổ truyền, rau dớn có tính mát và được sử dụng với nhiều công năng. Nước sắc từ lá rau dớn được dùng làm thuốc bổ cho phụ nữ sau sinh. Lá non, thân và rễ có thể hỗ trợ chữa ho, đặc biệt là ho ra máu. Ngoài ra, lá rau dớn còn được dùng để giảm đau đầu, hạ sốt, làm lành vết thương, hỗ trợ điều trị nhiễm trùng da, tiêu chảy và kiết lỵ.
Theo y học hiện đại
Một số nghiên cứu khoa học đã ghi nhận nhiều hoạt tính sinh học đáng chú ý của rau dớn. Chiết xuất từ cây rau dớn cho thấy khả năng kháng khuẩn đối với một số vi khuẩn gây bệnh ở người và thực vật như E. coli, Salmonella, Staphylococcus aureus.
Bên cạnh đó, rau dớn chứa hàm lượng flavonoid tương đối cao, mang lại tác dụng chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, chiết xuất từ lá và thân rau dớn có khả năng kháng nấm trên diện rộng.
Rau dớn không chỉ là món ăn quen thuộc của núi rừng mà còn là nguồn thực phẩm tự nhiên bổ dưỡng
Ngoài ra, phần thân và rễ của rau dớn còn được ghi nhận có tác dụng tẩy giun. Lá cây chứa sterol và flavonoid - hai hoạt chất được cho là có liên quan đến khả năng giảm đau và chống viêm. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy, chiết xuất rau dớn có tác dụng giảm đau rõ rệt, đặc biệt khi tăng liều sử dụng.
Đáng chú ý, rau dớn còn được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết thông qua cơ chế ức chế enzyme liên quan đến chuyển hóa glucose. Một số kết quả cũng chỉ ra rằng, chiết xuất từ rau dớn có tác dụng chống viêm và bảo vệ gan, góp phần hạn chế tổn thương gan do các tác nhân độc hại.
Bài thuốc và món ăn từ rau dớn
Trong dân gian, rau dớn được sử dụng vừa làm thực phẩm, vừa làm thuốc. Lá giã nát có thể đắp ngoài để cầm máu, làm lành vết thương. Thân rễ sắc nước uống được dùng hỗ trợ điều trị kiết lỵ, đau bụng, hen suyễn hoặc sốt rét. Lá non giã nhuyễn cũng được dùng để đắp khi bị bỏng, nhiễm trùng da, ghẻ hoặc mụn nhọt.
Trong ẩm thực, rau dớn được chế biến thành nhiều món ăn dân dã như luộc chấm mắm, xào tỏi, trộn với thịt ba chỉ và tôm sông, hoặc làm nộm. Rau dớn non có vị bùi, hơi nhớt nhẹ, ăn mát và dễ chịu, đặc biệt phù hợp trong những ngày nắng nóng.
Lưu ý khi sử dụng rau dớn
Rau dớn là loại rau rừng tương đối lành tính, tuy nhiên vẫn cần sử dụng đúng cách. Lá non có thể chứa một lượng rất nhỏ độc tố đặc trưng của họ dương xỉ, vì vậy cần sơ chế kỹ trước khi ăn. Hiện chưa ghi nhận trường hợp ngộ độc rau dớn, song người dùng không nên chủ quan.
Trước khi chế biến, rau cần được rửa sạch nhiều lần để loại bỏ ký sinh trùng hoặc tạp chất bám trên lá. Việc sử dụng rau dớn với lượng vừa phải, kết hợp đa dạng các loại rau khác sẽ giúp đảm bảo an toàn và cân bằng dinh dưỡng.
Với hương vị dân dã cùng những giá trị dược liệu đáng chú ý, rau dớn không chỉ là món ăn quen thuộc của núi rừng mà còn là nguồn thực phẩm tự nhiên bổ dưỡng, xứng đáng được đưa vào bữa ăn hàng ngày một cách hợp lý.
