"Thành phố không ngủ" thắp mãi chưa sáng kinh tế đêm
Sau đại dịch Covid-19, TP.HCM là địa phương tiên phong chủ trương đổi mới sản phẩm du lịch về đêm để xứng đáng với danh xưng "TP không ngủ" của cả nước. Trước thềm năm 2024, TP.HCM lần đầu ra mắt tour đêm, đưa du khách khám phá các điểm đến lịch sử, thưởng thức nghệ thuật, ẩm thực, mua sắm và chăm sóc sức khỏe ở Q.1 (cũ). Cùng với đó, hàng loạt khu chợ đêm ở khắp nơi đồng loạt thí điểm như: phố đêm Thảo Điền, phố ẩm thực Nguyễn Thượng Hiền (Q.3 cũ), phố thương mại - ẩm thực Sky Garden (Q.7 cũ)…
Hàng loạt địa phương mong khai phá “mỏ vàng” kinh tế đêm nhưng chưa làm được
ẢNH: NHẬT THỊNH
Trong đó, phố đêm Thảo Điền kỳ vọng sẽ góp phần phát triển văn hóa, du lịch và thương mại trên địa bàn TP đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, mua sắm của người dân, du khách. Thế nhưng dù là nơi có nhiều người nước ngoài làm ăn, sinh sống và học tập, phố đêm Thảo Điền cũng chỉ lác đác khách lần đầu tới trải nghiệm, hàng quán cũng không tấp nập bán buôn như mong đợi. Đường Nguyễn Thượng Hiền vốn nổi danh nhiều đồ ăn uống, kể từ khi được "phong" phố ẩm thực lại vắng hơn hẳn trước đây. Cấm xe máy không ổn vì khu vực này giao thông phức tạp, không cấm xe thì khách chẳng có nổi lề đường mà đi bộ. Đến nay, ngay đến tấm bảng hiệu "Phố ẩm thực Nguyễn Thượng Hiền" cũng chẳng buồn sáng đèn nữa. Tương tự, phố thương mại - ẩm thực Sky Garden chỉ chưa đầy nửa năm sau khi ra mắt rầm rộ đã nhanh chóng chìm vào quên lãng.
Travel blogger nổi tiếng Đoan Trường nhận xét: Các món ăn chơi đêm ở TP.HCM dù đã được tổ chức bài bản hơn nhưng cơ bản vẫn quanh quẩn vài lựa chọn quen thuộc. Nếu có bạn bè nước ngoài đến thăm, các lựa chọn phổ biến vẫn là chợ Bến Thành, phố đi bộ Nguyễn Huệ, dạo một vòng trung tâm ngắm TP về đêm, sau đó đi ăn đặc sản hoặc chạy qua Bùi Viện. Quan trọng hơn, các trải nghiệm này không tập trung. Muốn ăn, mua sắm, xem biểu diễn hay giải trí, du khách buộc phải di chuyển nhiều điểm khác nhau.
Điều này hoàn toàn trái ngược với mô hình phổ biến ở nhiều TP du lịch khi du khách chỉ cần đến một khu vực có thể "ăn chơi trọn gói", từ ăn uống, mua sắm, xem biểu diễn, thậm chí ở lại qua đêm.
Trong khi đó, về biểu diễn nghệ thuật, các sân khấu tại TP.HCM có thể coi là sản phẩm du lịch đặc sắc, hấp dẫn nhưng đa phần phục vụ khách nội, khó tiếp cận khách quốc tế do rào cản ngôn ngữ. Ngay cả khán giả trong nước cũng phải "săn vé" để xem những suất diễn ăn khách thì việc thu hút du khách nước ngoài lại càng khó khăn hơn.
"Loại hình phù hợp nhất hiện nay vẫn là múa rối nước - sản phẩm không phụ thuộc nhiều vào ngôn ngữ, có lịch diễn đều đặn, thuận tiện cho cả khách lẻ và khách đoàn. Múa rối nước ở Cung Lao Động trên đường Nguyễn Thị Minh Khai rất đông khách nước ngoài nhiều năm nay nhờ giá vé hợp lý, suất diễn nhiều, nên được tổ chức bài bản để thành một sản phẩm chơi đêm đặc trưng của TP. Tương tự, xiếc cũng là một lựa chọn tiềm năng nhưng chưa được tổ chức thường xuyên, có hệ thống để trở thành sản phẩm đặc trưng của kinh tế đêm", travel blogger Đoan Trường gợi ý.
Nhân rộng những mô hình thành công
Thực tế, khu vực "ăn chơi trọn gói" như anh Đoan Trường đề cập đang được một địa phương tổ chức khá thành công, đó là Phú Quốc (An Giang). Từ một điểm đến chủ yếu phục vụ khách trong nước tới ngắm cảnh, tắm biển, ăn hải sản 2 - 3 ngày rồi về, đảo ngọc đã thay đổi kinh ngạc, trở thành "tụ điểm" ăn chơi của khách ngoại. Bên cạnh hành trình thân quen như đi Vinpearl Safari, khu giải trí VinWonders ở bắc đảo, Phú Quốc United Center là điểm hẹn mới đúng chất "TP không ngủ". Người lớn đi xem show "Tinh hoa VN" tới 21 giờ, còn trẻ con thì ở lại xem thêm chương trình chiếu sáng nghệ thuật, rồi đi dạo tới đêm còn chưa hết những dãy phố thương mại sầm uất, thời thượng. Những lễ hội, tiệc tùng sôi động cùng các tâm điểm vui chơi giải trí náo nhiệt của Venice, Thượng Hải, Chợ đêm, Kstreet, Việt Nam… hoạt động không ngừng nghỉ suốt 24 giờ/ngày tạo nên cảm giác náo nhiệt và tràn đầy năng lượng.
Ngoài "phố Tây" Bùi Viện, khách đến TP.HCM khó tìm được những trải nghiệm chơi đêm hấp dẫn
ẢNH: NHẬT THỊNH
Nam đảo thì lột xác hoàn toàn. Không chỉ có Cầu Hôn Kiss Bridge Phú Quốc gây sốt truyền thông toàn cầu, Nam đảo còn không cho khách có cơ hội nghỉ ngơi với khu chợ đêm đầu tiên trên thế giới "dám" tổ chức bắn pháo hoa mỗi đêm; 2 show diễn đỉnh cao "Symphony of the Sea" và "Kiss of the Sea" hoành tráng, ấn tượng, đẳng cấp không thua kém bất cứ điểm du lịch cao cấp nào trên thế giới. Thậm chí, nội dung còn đặc sắc hơn bởi lồng ghép rất hiệu quả giá trị văn hóa, dân gian, truyền thống của VN.
Anh Đoàn Anh Đức, chủ một homestay trên đường Trần Hưng Đạo ngay thị trấn Dương Đông (cũ), cho biết: Những sản phẩm du lịch lớn đã tạo nền tảng để đa dạng dịch vụ vui chơi giải trí về đêm tại Phú Quốc được khai sinh. Thời gian gần đây, rất nhiều quán bar được mở mới phục vụ riêng cho khách coi đá bóng hoặc nghe nhạc acoustic. Một số quán bar mở sát bãi biển lúc nào cũng đông vui nhờ ngập tràn không khí du lịch. Quán xá cũng mở thêm phong phú, từ ẩm thực nước ngoài tới chuyên món Việt. "Như đợt tết dương lịch vừa rồi, hầu hết khách sạn, homestay ở Phú Quốc đều "cháy" phòng. Có khách ở đến giờ vẫn chưa đi. Họ cũng không còn ngày đi chơi tối về ngủ như trước mà có khi đi cả đêm tới gần sáng mới về. Gần 2 thập niên sống tại Phú Quốc, chưa bao giờ tôi thấy không khí du lịch sôi động ngập tràn một cách rõ nét như hiện nay. Hơi thở cuộc sống phả vào điểm đến đang tạo ra sự kết dính để du khách ở lâu hơn, chơi vui hơn và chi tiền nhiều hơn", anh Đức chia sẻ.
Đa phần các sản phẩm hiện nay mới mang tính "trượt trên bề mặt" nên giá trị mang lại chưa cao. Ngành du lịch cần nhanh chóng thay đổi bộ sản phẩm mang tính trải nghiệm, đi sâu vào văn hóa bản địa; xây dựng một số mô hình kinh tế đêm thành công với những trải nghiệm giàu bản sắc, từ đó nhân rộng lên cả nước, hình thành đặc trưng kinh tế đêm của VN.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Vietravel
Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ nhận xét: Câu chuyện phát triển kinh tế đêm được đưa ra từ hơn 10 năm trước. Bộ VH-TT-DL cũng đã định hướng phát triển 5 mô hình sản phẩm du lịch đêm chính, đồng thời lựa chọn 12 điểm đến nổi tiếng để thí điểm. Thế nhưng, đến giờ này VN vẫn chưa thể định hình màu sắc kinh tế đêm như thế nào. Quan điểm về kinh tế đêm tại một số địa phương vẫn rất hời hợt, theo công thức, chủ yếu là quy hoạch phố đi bộ, bỏ vào đó các hoạt động ăn nhậu. Trong khi về mặt sản phẩm, kinh tế đêm là tất cả những hoạt động vui chơi, giải trí, ăn uống từ 18 giờ hôm trước đến 6 giờ hôm sau nhưng không phải tự phát mà phải được quy hoạch bài bản theo từng khu vực. Ví dụ, ẩm thực là lợi thế rất lớn của VN nhưng làm phố ẩm thực, chợ đêm không phải chỉ cần tập trung các hàng quán, rào đường, tô sơn, kẻ vạch là thành phố ẩm thực, thành chợ đêm. Muốn làm chợ đêm thì ngay từ đầu phải có quy hoạch vị trí (không nằm sát khu dân cư), hệ thống giao thông, cấp thoát nước; phải đào tạo từ người bán đến người mua; cho phép xây dựng quy chế quản trị an ninh trật tự; phải đảm bảo được vấn đề môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, thậm chí là cả chính sách thuế.
"Malaysia không giải trí nhạy cảm, ẩm thực tuân thủ những chuẩn mực tôn giáo khắt khe nhưng năm 2024, họ vẫn đón tới 38 triệu lượt khách quốc tế, xấp xỉ bằng chính dân số nước này. Họ "vẽ" cho du khách cách tiêu tiền nhờ mua sắm gắn với trải nghiệm văn hóa và ẩm thực. Thái Lan thì nổi tiếng với những hoạt động giải trí xuyên màn đêm không giới hạn. Vậy thương hiệu kinh tế đêm của VN là gì? Đến giờ này vẫn chưa ai trả lời, thậm chí chưa ai nêu ra câu hỏi, thì làm sao mong cỗ máy in ra tiền?", ông Nguyễn Quốc Kỳ thẳng thắn nêu vấn đề.
