Ngày 20/2 (tức mùng 4 Tết Bính Ngọ), phường Đồng Nguyên long trọng tổ chức Lễ hội rước pháo Đồng Kỵ, thu hút hàng nghìn người dân và du khách thập phương về trảy hội, cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng, làm ăn phát tài và gặp nhiều may mắn.
Lễ hội rước pháo Đồng Kỵ gắn liền với sự tích Đức Thánh Thiên Cương ra quân đánh giặc Xích Quỷ. Theo truyền thuyết dân gian, vào thời Vua Hùng thứ 6 có ông Cương Công – con trai của Kinh Bắc quận vương lập nhiều chiến công trong việc dẹp giặc Xích Quỷ, được vua phong tước hiệu Thiên Cương. Trên đường xuất quân, Thiên Cương đã về Đồng Kỵ tuyển binh, chọn tướng, chiêu mộ hiền tài.
Ngày mùng 4 tháng Giêng, ông hạ lệnh xuất quân. Thiên Cương chia quân thành 4 đạo, giao cho 4 vị tướng chỉ huy. Trong lễ xuất quân, quân dân đốt pháo, hò reo vang dội, tạo nên khí thế hào hùng, cổ vũ tinh thần chiến đấu của binh sĩ. Sau khi dẹp yên giặc Xích Quỷ, Thiên Cương trở về Đồng Kỵ mở hội ăn mừng chiến thắng. Để tưởng nhớ công lao của ngài, người dân Đồng Kỵ tôn thờ Đức Thiên Cương làm Thành hoàng làng và hàng năm tổ chức hội thi đốt pháo, tái hiện lại không khí ngày ra quân năm xưa.
Lễ hội rước pháo Đồng Kỵ năm 2026 được tổ chức theo nghi thức truyền thống, gồm hai phần chính: phần lễ và phần hội. Phần lễ rước diễn ra trang trọng với sự tham gia của hơn 1.000 người, bao gồm các đội múa lân, đoàn đại nhạc, tiểu nhạc, đội rước đồ thờ, cờ lọng, chiêng trống, kiệu pháo tràng, pháo Nhất, pháo Nhị… tạo nên khung cảnh rộn ràng, linh thiêng.
Một trong những nét độc đáo của lễ hội là nghi thức “Dô ông đám”. Các thanh niên từ 18 tuổi trở lên thuộc các dòng họ trong phường Đồng Nguyên được lựa chọn tham gia đỡ 4 ông quan đám biểu diễn tại sân đình. Bốn ông quan đám đều phải là người khỏe mạnh, gia đình không có tang sự. Nghi thức này tái hiện lại sự tích Thánh Thiên Cương kén chọn tướng lĩnh tiên phong đi dẹp giặc, đồng thời thể hiện tinh thần thượng võ và truyền thống đoàn kết của cộng đồng.
Lễ hội diễn ra từ ngày 20- 22/2 (tức mùng 4 đến mùng 6 tháng Giêng) với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc mang đậm bản sắc vùng đất Kinh Bắc như: bóng chuyền hơi, cờ tướng, thi sinh vật cảnh, hát quan họ trên thuyền, hát tuồng, hát chầu văn… góp phần tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu xuân.
Ông Ngô Quang Huy - Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Đồng Nguyên, Trưởng BTC lễ hội Đồng Kỵ Xuân Bính Ngọ cho biết: Sau mỗi dịp Tết Nguyên đán, người dân Đồng Kỵ lại háo hức chuẩn bị và tham gia lễ hội rước pháo như một nét đẹp truyền thống không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của địa phương.
Công tác chuẩn bị cho lễ rước pháo được triển khai từ sáng sớm với sự tham gia của hàng trăm người phục vụ cùng nhiều nghi thức trang trọng. Đám rước kéo dài hơn 2 giờ, xuất phát từ nhà truyền thống về đình làng trong sự chứng kiến của đông đảo nhân dân và du khách thập phương.
BTC lễ hội đã phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, lực lượng chức năng, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, lập các chốt trực nhằm bảo đảm an ninh trật tự, an toàn cho người dân và du khách.
Từ năm 2016, Lễ hội rước pháo Đồng Kỵ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với Đức Thành hoàng làng mà còn là dịp để nhân dân ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng của cha ông trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương Kinh Bắc.
