UBND tỉnh Lâm Đồng vừa tiếp nhận văn bản đề nghị xem xét về việc lập hồ sơ khoa học “nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết” đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2026.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, qua rà soát các yếu tố về lịch sử hình thành, quy trình chế biến cùng những giá trị văn hóa đặc trưng của nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết và đối chiếu với hệ thống tư liệu kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể cho thấy nghề này cơ bản đáp ứng đầy đủ các tiêu chí và điều kiện triển khai.
Do đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất UBND tỉnh cho chủ trương giao đơn vị làm đầu mối chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai các bước, quy trình cần thiết nhằm hoàn thiện hồ sơ khoa học “nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết”. Sau khi hoàn tất, hồ sơ sẽ được tham mưu trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét trong năm 2026.
Nghề làm nước mắm Phan Thiết có khoảng 300 năm gắn bó cùng cư dân ven biển Nam Trung Bộ. Trải qua nhiều thế hệ, nghề nước mắm không chỉ tạo sinh kế cho người dân mà còn góp phần hình thành bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất Phan Thiết.
Hiện trên địa bàn có hơn 200 cơ sở tham gia sản xuất, kinh doanh nước mắm. Mỗi năm, các cơ sở này cung ứng ra thị trường hàng chục triệu lít nước mắm các loại. Dù vẫn duy trì quy trình chế biến theo phương pháp truyền thống, song mỗi cơ sở lại có những bí quyết riêng trong khâu chọn nguyên liệu và pha chế, tạo nên hương vị đặc trưng cho từng sản phẩm.
Riêng Hiệp hội nước mắm Phan Thiết hiện có 48 hội viên, gồm 5 công ty cổ phần, 29 công ty trách nhiệm hữu hạn, 1 doanh nghiệp tư nhân và 13 cơ sở sản xuất. Đây được xem là lực lượng nòng cốt trong việc gìn giữ, phát huy giá trị nghề truyền thống, đồng thời thúc đẩy phát triển sản xuất gắn với bảo tồn di sản văn hóa.
Việc lập hồ sơ đề nghị công nhận nghề nước mắm truyền thống Phan Thiết là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được kỳ vọng sẽ góp phần bảo tồn giá trị văn hóa đặc sắc thương hiệu nước mắm Phan Thiết trên thị trường trong nước và quốc tế.
