Có một làng hoa giấy ở Huế rực sắc xuân mỗi khi Tết đến xuân về

"Bản lĩnh" của đóa hoa không tàn trước cái khắc nghiệt xứ Huế

Giữa lúc hoa tươi rực rỡ khoe sắc rồi chóng tàn, có một loại hoa ở vùng hạ lưu sông Hương lại bền bỉ đi qua sương muối, mưa dầm để "ngự" trên bàn thờ tổ tiên suốt cả năm trời. Đó chính là hoa giấy Thanh Tiên, nơi người thợ Huế dùng cái "tình" để thổi hồn vào những tờ giấy vô tri.

Làng hoa giấy Thanh Tiên thuộc xã Phú Mậu (nay là phường Dương Nỗ, TP Huế), xuất hiện cách đây hơn 300 năm. Ảnh: LH

Người Huế vốn trọng việc thờ tự, nhưng thời tiết cố đô những tháng cuối năm thì "đỏng đảnh" vô cùng. Mưa phùn kéo dài khiến hoa tươi trở nên xa xỉ và khó giữ. Từ cái khó ấy, hơn 300 năm trước, người dân làng Thanh Tiên, xã Phú Mậu (nay là phường Dương Nỗ), thành phố Huế) đã sáng tạo ra hoa giấy để dâng cúng.

Cái hay của hoa giấy Thanh Tiên không nằm ở sự tinh xảo máy móc, mà nằm ở tính triết lý. Một cành hoa thường có 3 bông lớn ở giữa đại diện cho Tam cương (Quân – Thân – Sư), và 5 bông nhỏ xung quanh tượng trưng cho Ngũ thường (Nhân – Nghĩa – Lễ – Trí – Tín). Người Huế chơi hoa không chỉ để đẹp, mà để nhắc nhở con cháu về đạo làm người.

Mỗi bông hoa Thanh Tiên không chỉ là biểu tượng cho sự khéo léo và tinh tế của nghệ nhân mà còn là sự kết tinh của một quy trình thủ công tỉ mỉ. Ảnh: LH

Đừng tưởng cứ cắt giấy rồi dán là thành hoa. Để có một nhành hoa đạt chuẩn, người thợ phải chuẩn bị từ tháng Chạp năm trước. Tre làm cành phải là tre già, phơi khô, vót nhỏ và tẩm nhựa cây để tránh mối mọt. Người làng không dùng phẩm màu hóa chất mà dùng màu chiết xuất từ thực vật (lá cây, vỏ quả, nhựa thông) để màu hoa tươi lâu, không phai dù gặp nắng gắt hay ẩm cao.

Giấy màu phải cắt thành hình bông hoa, dán hồ tạo hình, ghép nhuỵ tạo thành từng bông hoa rồi sau đó ghép hoa vào cành. Ảnh: LH

Kỹ thuật tạo nếp: Những nếp nhăn li ti trên cánh hoa sen hay hoa cúc giấy được tạo ra bằng những dụng cụ gỗ thô sơ nhưng chuẩn xác đến từng milimet, tạo độ bồng bềnh như hoa thật.

Hoa sen giấy, "cú lội ngược dòng" của làng nghề

Có thời điểm, hoa giấy Thanh Tiên tưởng chừng mai một trước sự lấn át của hoa nhựa Trung Quốc giá rẻ.

Nhưng rồi, nhờ những người tâm huyết như nghệ nhân Thân Văn Huy, ở phương Dương Nỗ, TP Huế chia sẻ "Đóa sen giấy đã ra đời và đưa danh tiếng làng nghề đi xa hơn cả biên giới Việt Nam".

Những ngày giáp Tết, cả làng Dương Nỗ, TP Huế nhuộm đỏ rực bởi những sào hoa phơi từ trong cho ra ngoài sân nhà. Ảnh: LH

Sen giấy Thanh Tiên giờ đây không chỉ nằm trên trang thờ, mà đã đi vào các không gian trà đạo, lễ hội Festival và theo chân du khách sang tận Mỹ, Pháp, Nhật.

Đó là minh chứng giá trị văn hóa cốt lõi, nếu biết "thay áo" để phù hợp với hơi thở đương đại, sẽ luôn có chỗ đứng vững chắc.

Hoa giấy Thanh Tiên là sản phẩm được tiêu thụ rộng rãi ở nhiều địa phương trong nước như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng... Ảnh: LH

Trong một thế giới đầy rẫy những thứ "nhanh" và "ảo", hoa giấy Thanh Tiên nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự nhẫn nại. Phải mất hàng tháng trời tỉ mẩn mới đổi được một nhành hoa giá chỉ vài nghìn đồng, nhưng cái giá trị tinh thần mà nó mang lại cho mỗi gia đình Huế ngày Tết thì không tiền bạc nào đo đếm được.