Nhạc AI bùng nổ, nhưng ''thiếu trái tim''
TRO - Music là một trong những kênh đại diện tiêu biểu cho sự bùng nổ này. Với hơn 139 nghìn người đăng ký, 163 video, kênh đã đạt hơn 45 triệu lượt xem. Sự lan tỏa chủ yếu đến từ các sản phẩm như Vạn lý sầu (gần 10 triệu view) và Đà Lạt còn mưa không em (15 triệu view trong ba tháng). Con số này cho thấy người nghe không chỉ quan tâm nhất thời, mà thực sự đón nhận nhạc AI như một lựa chọn giải trí thường xuyên.
Bên cạnh đó, nhiều nhà sáng tạo khác cũng góp phần tạo nên sự đa dạng. Ken Quách Official gây chú ý với các bản bolero, rumba phối guitar theo hướng mộc mạc. Nhạc tình AI thử nghiệm các cách phối mới, như Diễm xưa phiên bản rock - metal. Nhiều MV AI khác cũng đạt hàng triệu lượt nghe, gồm Mưa chiều (4,4 triệu view), Xin còn gọi tên nhau (1,5 triệu view), Một lần nhìn nhau thôi (1,2 triệu view).
Kênh Nhạc Việt AI, dù chỉ gần 13.000 người theo dõi, lại tạo được những “cơn sốt” bất ngờ. Trong tháng 11, loạt video mới bùng nổ, nổi bật như Rồi cũng già (1,5 triệu view) hay Mưa chiều bản rock metal ballad (789 nghìn view). Những thành công này cho thấy chỉ cần một bản phối ấn tượng, sản phẩm AI vẫn có thể lan tỏa nhanh bất kể quy mô kênh lớn hay nhỏ.
Trước đó, tháng 10 ghi nhận Say một đời vì em (Ken Quách - Hương My Bông, 10% AI hỗ trợ) đạt hơn 13 triệu lượt xem. Bài hát tạo ra hàng loạt phiên bản cover AI, minh chứng cho khả năng “nhân bản” và tốc độ lan truyền rất cao của các sản phẩm có yếu tố AI.
Dù đạt được sự hoàn hảo tương đối về kỹ thuật, nhạc AI vẫn gặp trở ngại lớn nhất: thiếu cảm xúc thật. Sau giai đoạn tò mò ban đầu, một bộ phận khán giả nhận ra âm nhạc AI dễ tạo cảm giác giống nhau, thiếu độ phiêu, thiếu những rung động tự nhiên mà nghệ sĩ thật mang lại. Những nhận xét như “nghe nhiều bị nhàm”, “giống nhau” ngày càng xuất hiện thường xuyên.
Nhiều nghệ sĩ cho rằng cảm xúc mới là giá trị cốt lõi của âm nhạc, và đó là điểm AI chưa thể thay thế. Ca sĩ Tùng Dương nhận định AI có thể hỗ trợ sáng tác và trình diễn nhưng không thể thay thế trái tim người nghệ sĩ. Anh từng từ chối hát ca khúc AI dù chúng đang được chú ý, bởi mong muốn giữ sự chân thật trong biểu đạt cảm xúc và trân trọng chất xám của nhạc sĩ. Theo anh, nghệ sĩ thời đại số còn mang trên vai nhiệm vụ gìn giữ nhân tính - điều mà AI không có.
“Tôi muốn cảm xúc thật nhất, muốn trân trọng chất xám và tâm huyết của các nhạc sĩ. AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ chứ không thể thay thế hoàn toàn” - Ca sĩ Tùng Dương
Ca sĩ Tùng Dương.
NSND Thanh Lam đồng quan điểm, cho rằng trí tuệ và cảm xúc con người là thứ AI không bao giờ với tới. Ca sĩ Nguyên Vũ - từng hát lại ca khúc AI Say một đời vì em nhận xét chỉ giọng hát thật mới khiến khán giả rung động vì chứa đựng câu chuyện và trải nghiệm cá nhân.
Ở góc độ sáng tác, các nhạc sĩ cũng sớm nhận ra giới hạn của công nghệ. Nguyễn Văn Chung nhấn mạnh AI chỉ là công cụ, chưa thể trở thành chủ thể sáng tạo. Nhạc sĩ Đông Thiên Đức, sau khi thử sáng tác bằng AI, cho rằng sản phẩm khá “vô hồn”, thiếu trải nghiệm cá nhân - yếu tố quan trọng để bài hát sống lâu.
Người nghe chọn AI hay nghệ sĩ?
Sự trỗi dậy của nhạc AI tạo ra một cuộc cạnh tranh mới trong giới nghệ sĩ, đặc biệt là những người trẻ chưa có nền tảng vững chắc. Khi người nghe dễ dàng tiếp cận hàng loạt bản thu AI “hoàn hảo”, nghệ sĩ thật phải đối mặt áp lực nâng cao khả năng trình diễn để không bị so sánh bất lợi.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng vấn đề không nằm ở việc AI có thể thay thế nghệ sĩ hay không, mà ở cách nghệ sĩ chọn tiếp cận công nghệ. Khi xem AI là công cụ hỗ trợ, nghệ sĩ có thể rút ngắn thời gian từ ý tưởng đến sản phẩm, đồng thời thử nghiệm nhiều hướng đi mới. Nếu xem AI là đối thủ, họ sẽ dễ rơi vào trạng thái bị động, thậm chí đánh mất sự tự tin trong sáng tạo.
Hình ảnh người sáng tác bằng công nghệ AI (Ảnh minh hoạ).
Song song với cơ hội, những thách thức liên quan đến bản quyền cũng xuất hiện. Nhiều nghệ sĩ lo ngại giọng hát hoặc tác phẩm bị sử dụng trái phép để tạo ra sản phẩm AI mới. Đây không chỉ là nỗi lo về quyền lợi kinh tế mà còn là vấn đề danh tính và tính toàn vẹn của nghệ sĩ. Trong bối cảnh công nghệ có thể mô phỏng giọng hát gần như hoàn hảo, ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ, khiến nghệ sĩ phải chủ động bảo vệ hình ảnh của mình.
Dù vậy, điểm chung giữa các quan điểm là nghệ sĩ vẫn giữ vai trò trung tâm. Khán giả hiểu rằng AI có thể hoàn hảo về kỹ thuật nhưng vô cảm; trong khi con người có thể bất toàn nhưng lại giàu xúc cảm. Chính sự bất toàn này tạo nên cá tính, câu chuyện và chiều sâu mà người nghe gắn bó.
Khi nghệ sĩ thật giữ được bản sắc và biết tận dụng công nghệ đúng cách, âm nhạc có thể bước sang giai đoạn mới: hiện đại hơn, linh hoạt hơn nhưng vẫn đầy nhân văn. Nhạc AI vì thế không nhất thiết là mối đe dọa, mà có thể trở thành chất xúc tác để nghệ sĩ làm mới mình, nâng cao chất lượng và khẳng định giá trị cảm xúc – điều mà công nghệ khó có thể thay thế.
